Нийтлэл

V БОГДЫН намтар дахь ИХ ХҮРЭЭ

Саяхан, 1846-1847 онд бичигдсэн V Богдын намтар хэмээх сонирхолтой номыг уншиж дуусав. Энэхүү номоос Их хүрээ (одоогийн Улаанбаатар хот)-тэй холбогдох зарим мэдээ, сэлтийг танилцуулюу гэж бодлоо. V Богд Лувсанчүлтимжигмэддамбийжалцан 1815 онд Төвдөд төрж, 1820 онд Их хүрээнд залагдан иржээ. Тэрээр 1835-1836 онд Их хүрээнээс Төвдөд заларч Далай лам, Банчин богдтой, 1839-1840 онд Бээжинд очиж, Манжийн Төр гэрэлт хаантай уулзжээ. Түүнийг Бээжин рүү Манжийн хаантай уулзахаар явахад Хүрээний амбан сайд, Эрдэнэ шанзав, авга цорж хамба, Халхын дөрвөн аймгийн төлөөлөл болсон гүн, бэйл, түшмэл тэргүүтэй 389 хүн бараа бологч, дагалтаар явжээ.

Ѳѳрийн бодлоо бусдад бүү тулгаж бай

Хэрвээ чи ѳѳрийн санаа бодлоо бусдад хүчээр тулгаж байгаа бол хүчирхийлэл. Та бод доо. Бусдын санаа бодол танд таалагдахгүй байгаа бол, таны санаа бодол бусдад таалагдана гэж яагаад бодож байгаа юм бол? Хүн хүний бодол санааны багтаамж ѳѳр ѳѳр. Алдсан алдааны сургамж хийгээд олсон онооны хязгаар бүхнийг харьцуулах аргагүй. Хэрвээ маш тайвнаар анзаарах ахул хүн бүхэн энэ ертѳнцѳд заяагдсан хувь тавилан, оногдсон үүргээрээ амьдарч байгаа гэдгийг мэдрэх болно.

Монголын боловсролд заавал хийх ёстой шинэчлэлүүд

Moнголын ѳнѳѳгийн нийгэмд болоод дэлхийн хаана ч ажиллаж амьдрах чадвартай зѳв бие хүнийг тѳлѳвшүүлэх нь суурь боловсролын үндсэн зорилт мѳн. Нийтээр дагаж мѳрдѳх учиртай “Үндсэн хууль”-даа суурь боловсролыг үнэ тѳлбѳргүй олгохоор заасан байгаа.

Маргааш есөн сарын нэгэн

Жил жилийн есдүгээр сарын нэгэн, хүүхэд бага наснаас минь хүсэн хүлээдэг тэр л өдөр маргааш айсуй.

Суурь боловсрол бол хүн төлөвшил

Монголын боловсролын салбрын хѳгжил дээр бид 2 асуудлыг буруу ойлгоод байдаг юм. 1. Боловсрол гэдгийг диплом гэж ойлгодог 2. Хүүхдэд мэдлэг олгох гэж чармайх хэрнээ зѳв хүн болгон тѳлѳвшүүлнэ гэдэгт анхаардаггүй

Кипрей буюу иван цайны ургамал

Кипрей буюу иван цай гэх энэ ургамал сүүлийн үед Шаргаморьт зүгийн зуслантай айлуудын хавиар энд тэндгүй их ургах болжээ. Би сайтан дээрээ хашаандаа ургаж байгаа иван цайны зургийг нь тавьчихсан чинь фейс танилууд маань их сонирхож байн байн утасдааад байгаа учраас товчхон мэдээлэл өгөх санаатай нойр хагаслан сууж байна. Энэ золиг манай зуслангийн хашаанд таван жилийн өмнө хаанаас ч юм нүүж ирээд төмсний жоохон талбай дээр минь бууриа засаад суурьшчихсан юм. Таньдаг хүн амьтнаас асууж сураглан интернет ухаж төнхсөөр байгаад гайхалтай энэ ургамлын талаар гайгүй сайн мэдлэгтэй болсон учраас сүүлийн гурван жил хатааж нөөцөлж аваад хааяа хааяа ууж байна. Шарталтыг сайн тайлахаас өгсүүлээд тайвшруулах, нойрсуулах үйлчилгээтэйг нь биеэрээ мэдэрлээ.

Бүх зүйлс нэг цэгээс л үүссэн, эцэст нь бүх зүйлс нэг цэг л болно

Би, та, бид бүгд 13,7 тэрбум жилийн өмнөх их тэсрэлтээс үүсэн хязгааргүй орон зай руу тэлж яваа, орон-цагийн нэгээхэн жижиг мужийг эзлэн орших, эгэл нэгэн галактикийн захад буй, нүдэнд үзэгдэх зуун тэрбум оддын дундах жирийн нэгэн шар од болох нарны таталцлын хүрээнд багтах цэнхэр гаригийн хүмүүс билээ.

Монгол оронд 400-гаад зүйлийн мөөг ургадаг

Манай нутгийн хэллэгээр мөөгний толгойн хэсгийг далбан, далбаны доторхийг нь салбан, түүнээс доош иширхүү нарийнхныг нь бариул гэдэг юм. Гэрийн буурин чинээ тойрогт хүрээлэн ургадаг хурган цагаан мөөгийг бид багадаа түүж, далбанд нь жаахан зөөхий дусаачихаад зуухны таган дээр тавиад шараад идэхэд мөн ч амттай байдагсан. Хатчихаараа салбан нь харлачихдаг учир манай нутагт шампаньон буюу элгэн хүрэн мөөгийг хар мөөг хортой гээд түүдэггүй байсан. Мөн бороо орсны дараа энд тэндгүй бамбайлдан ургадаг, хэд хоногийн нарны дараа хагалахад дотроос нь хамрын тамхи аятай нунтаг хүрэн зүйл цацарч пургидаг мөөгийг “тэнгэрийн дүлий” хэмээн нэрлэж идэх нь бүү хэл пи па болцгоодог байсан. Гэтэл энэ мөөгийг идэж болдгийг хожим нь би их Ренчин гуайн зохиол бүтээлээс уншсаны ачаар л сая ухаарч билээ. Мөөгийг бидний өвөг дээдэс эрт үеэс хоол хүнсэндээ мөн эмчилгээнд хэрэглэж ирсэн билээ.

Олон оньсого

Тайлагдаагүй нууцуудаа заримдаа бид "оньсого" хэмээнэ нэрлэнэ. Таахын тулд зөндөө таавар дэвшүүлэх бөгөөд хамгийн оновчтой үндэслэл сайтай мэт санагдсаныг нь онол хэмээнэ. Тэгээд онолоо баримт, судалгаа түшиглэн, системчилэхээ шинжлэх ухаан хэмээгээд тааж чадсан оньсогоо нээлт гэж зарладаг билээ.

Хятадууд цай ургадаг нутагт гадаад иргэнийг оруулдаггүй, цай үйлдвэрлэх технологоо байнга нуусаар иржээ

Цайны эх орон бол Хятад улс. Хятадууд цайны ид шидийг эртнээс мэдэж, цай үйлдвэрлэлийг төрийн хяналтад хатуу чанга барьж иржээ. Хятадтай хийсэн худалдаанаас бусад улс орнууд их хэмжээний алдагдал хүлээж ирсэн нь энэхүү цайтай холбоотой. Худалдааны төлбөрт их хэмжээний алт, мөнгийг Хятадад цутгаж оронд нь дэлхийн хаана ч тарьж ургуулж чадаагүй цайны бутнаас л авдаг навчийг худалдан авахад хүрдэг болохоор тэр. Цай өөрөө хар, цагаан, шар, ногоон, бор, улаан гээд олон өнгөтэй, төрөл бүрийн амттай боловч энэ нь нэг л зүйлийн бутнаас гаргаж авдаг агаад хуурах, жигнэх, исгэх зэрэг олон аргаас хамаарч олон янз байдалтай болдог ажээ.

Монголчуудын ялагдашгүй байсны эш үндэс

Монголчууд эрт дээр үеэс туурга тусгаар төр улсаа байгуулж, эр цэргээ бэхжүулж, газар нутаг, үндэс угсаагаа батлан хамгаалж, тусгаар байдлаа хадгалан гадаадын болзошгүй түрэмгийлэл, дотоодын самуун, хулгай дээрмээс газар нутгийн бүрэн бүтэн байдал, мал сүрэг, эд баялаг, хүн ардын амгалан тайван байдлыг нийт ард түмнийхээ оролцоо дэмжлэгтэй хамгаалж ирсэн түүхтэй.

Утсаар ажил хэргийн холбоо тогтоох ёс зүй

Ажил хэрэгч харилцааны хүрээнд ажил хэргийн холбоо тогтоох, түүнийг үр бүтээлтэй болгох хамгийн чухал хэрэгсэл нь утас юм. Утсаар ярилцлага өрнүүлэх чадвар нь тухайн байгууллагын ажилтнуудын мэргэшлийн дээд түвшний баталгаа мөн.

Чихэрлэг, хийжүүлсэн ундааны хэрэглээ, эрүүл мэндэд үзүүлэх сөрөг нөлөө

Монгол улсын хүн амын дунд таргалалтын тархалт 2010-аас 2017 оны хооронд хоёр дахин, 7-11 настай хүүхдийн дунд долоо дахин нэмэгдсэн судалгаа байгаа нь таргалалтын эсрэг арга хэмжээ авах зайлшгүй шаардлага байгааг харуулж байна. Таргалалтад хамгийн их нөлөө үзүүлж байгаа чихэр агуулсан ундааны хэрэглээний талаар энэ удаад мэдээлэл өгөхийг хүслээ. Хүүхэд болгоны уух дуртай, хүүхдүүдээ баярлуулах гэж, аргадах гэж аав, ээж бидний авч өгдөг чихэрлэг ундааны мөн чанарын талаар мэдээлэл бага байдаг учраас мэдлэг бидэнд хомс байдаг.

Биеэ тоох өвчин

Бурхан минь, Азийн цээжинд аргагүй хийморьтой мундаг нэг үндэстэн аагаа багтаан амьдарч байгаа юмаа даа. Тасархай ховор гентэй л гэнэ, юмыг сурах, хүлээн авч байгаа байдал, дасан зохицох тал дээр бол бусад үндэстэн хол хоцорсон юм байх. Дэлхийд өөр хаана ч байхгүй онгон дагшин байгальтай, газрын баялгаараа тэргүүлж бусад улс шүлсээ гоожуулсан оронд хүнд зарцлагдвал хийморь сүлд нь унаж мэдэх цээжээ дэлдсэн хэдхэн монгол амьдрах...

И-мейл ашиглахдаа заавал санах 8 дүрэм

Оюутан, залуус болон ажлын гараагаа эхэлж байгаа хэн бүхэнд шинэ ажилд орвол албаны и-мейл заавал нээлгэх, ажил хэргийн харилцаандаа заавал түүнээ ашиглахыг зөвлөх байна.

Барагшун зөвхөн ясны бороололтын хугацааг орчин үеийн аргаас 3 дахин богиносгодог гээд бодоход л гайхамшиг

Хамгийн ноцтой нь тэд барагшун гэдэг нь хулганы баас гэдэгийг ерөөсөө хэлдэггүй учир хүмүүс төөрөгдөж эхэлсэн юм. Хэрвээ баас гээд хэлчихвэл хүмүүс сэжиглээд авахгүй гэж бодсон байх. За одоо тэр хулганых нь талаар хэдэн үг хэлье. Хад чулуу бараадан амьдардаг хар саарал зүсмийн таван янзын хулгана байдаг ба бүгд барагшун гаргадаг. Эдгээр хулганыг нийтэд нь Бартагчин хулгана гэх ба нэг гэр бүл зөвхөн нэг газар баана. Голчлон нөмөр нөөлөг хадны ан цавыг дүүргэсэн нь он удаан жил цугласнаар ихээхэн хэмжээтэй болсон байдаг. Яагаад хад барааддаг гэж бодвол эдгээр хулгана нь хадан дээр байх өнгө алагласан олон янзын хагыг иддэгт байгаа юм. Хадны хаг гэдэгийг хээрээр явж үзсэн нэгэн нь мэдэх байх. Үнэн хэрэгтээ энэхүү хадны хаг нь доод ургамал гэгдэх мөөгний төрлийн нэг зүйл юм. Байгалийн идэвхит бодисоор баялаг ургамал юм.

Ювал Ноа Харари: Коронавирус бидний үхэлд хандах хандлагыг өөрчлөх болов уу, бараг эсрэгээрээ ч байж мэднэ...

Титэмт хоруугийн цар тахал үхлийг хүлээн зөвшөөрдөг бидний уламжлалт хандлагыг сэргээх болов уу эсвэл амьдралыг уртасгах гэсэн оролдлогуудад маань улам хүч нэмэх болов уу? Орчин үеийн дэлхий ертөнц хүмүүс үхлийг хуурч чадна гэдэг үзлээр бүтээгдсэн билээ. Энэ бол үнэхээр хувьсгалч шинэ санаа мөнөөс мөн байсан юм. Харин хүн төрөлхтөний түүхийн ихэнх хугацаанд хүмүүс үхлийн өмнө өвдөг сөхөрсөөр ирсэн. Шинэ түүхийн сүүл үеийг хүртэл ихэнх шашин үхэл бол бидний зугатах боломжгүй заяа тавилан хийгээд магадгүй амьдралын гол утга учир ч байж мэдэх юм хэмээн сургасаар иржээ. Хүний оршихуйн хамгийн чухал хэсэг нь сүүлчийн амьсгалаа татсанаас чинь хойш л эхэлдэг байж мэдэх бөгөөд тэр үед л чи амьдралын утга учрыг таниж мэдэж магадгүй. Чухамхүү тэгэхэд л чи зовлонгоос нэг мөсөн ангижирч эс бөгөөс мөнхийн хараалд унаж мэднэ. Гэтэл үхэлгүй ертөнц бий хэмээвээс тэнд диваажин ч үгүй мөн там бас хойд нас ч гэж үгүй. Ийм ертөнцөд бол Христийн, Лалын эсвэл Хиндуизмын гээд ямар ч шашин утга учиргүй болж хувирна.

Бид болон Монголын тал нутаг чамд хайртай

Түргэнийхэн, цагдаа нар ирэхээс өмнө Кобаяаши японоор нэг үг хэлээд амьсгал татав. Тэр дөнгөж 27 настай, амьдралын их далайд гарах завиндаа сууж ч амжаагүй байв. “Сургуулиа төгсөж байгаад чамтайгаа хуримаа хийж, олон хүүхэдтэй болж, сайхан амьдарна аа. Би чамайг жаргаана” хэмээн найз бүсгүйдээ амласан амлалт, үе дамжин залгамжилж ирсэн эмч мэргэжлийг нь өвлөсөнд аав, ээж нь хязгааргүй баярлахыг харсан мэдрэмж, үүнээс өмнөх олон зуун гэгээн дурсамж хийгээд ирээдүйд бүтээхээр төлөвлөсөн төлөвлөгөөнүүд... түүний нэгэнт хөрсөн алтан шарилтай хамт төрөлх эх орондоо бус Монголд, засмал замын хажууд, Батаагийн гар дээр гурван цаг гаруй аврал эрсээр үүрд “зогсов”. Монгол дахь Японы Элчин сайдын яамнаас Кобаяашигийн ар гэрийнхэнд уйт мэдээ дуулгаж, ээж, эмэгтэй дүү нар нь Монголд буулаа. Хүүгийнхээ дурлан, мөрөөдөж ирсэн Монгол нутагт уй гашуутай, харууслын нулимстай ирнэ чинээ зүүдлээ ч үгүй байсан биз ээ.

Өнөөдөр жинхэнэ rock n' roll өдөр

Өнөөдөр Рок-н-роллын өдөр, дөрөвдүгээр сарын 13, (World Rock-n-roll Day). Ингэхэд рок гэдэг чинь юу билээ? Бөөн савхи, есөн жорын гял цал тэмдэг, гинж сэлт болсон “эвгүй гарууд”, рок-н-ролл хөгжмийн дор амьдралын хэв маяг, хувцаслалт ааш аягаараа нэгдэж, нийгэмд үзэл бодлоо түгээж ирсэн хэсэг бүлэг хүмүүс.

Зэсний гайхамшиг

Бага балчир ахуй цагт хурга хариулж эмээдээ тусалдаг байлаа. Эмээ маань өндөр настай ч гэсэн тэнхлүүн бас ач, зээ биднийхээ өмгөөлөгч байлаа. Эмээгийн тогоо нь зэс, домбо нь зэс, бөгж нь зэс. Бас аяга нь улаан зэс байсан. Нэгэн удаа эмээ маань модон аягыг танил өвгөндөө өгч “зэслээд өгөөч” гэж гуйж байсан, энэ муу ач хүүг арван гурав хүрэхэд нь бэлэглэх санаатай юм гэж байсныг мартдаггүй билээ. “Паах, ийм ногоорчихдог аягаар яах юм бэ?” гэж би тэр үед их л дургүйцэн бодож байлаа. Нэлээн хугацаа өнгөрсөн хойно эмээгийн нэгэн зэс таваг ногоорчихсон өнгөтэй байхыг үзээд ярвайж: -Эмээ энэ таваг чинь өмхий үнэртэх болчихжээ гэсэн чинь эмээ:- Ногоорно гэдэг чинь зэс зэвэрч байгаа нь тэр.

Нийтлэл


Ярилцлага


Entertainment

Шар мэдээ