Нийтлэл

Амь наана, там цаана «бензин»

Лав нийслэлд маань ёстой хачин үзэгдэл болж байна. Өдөр шөнийн 24 цагт тэг зогсолт хийхийг харлаа. Энэ лав Монголын түүхэнд байгаагүй үзэгдэл. Хожим “цагаан ном”, “улаан ном”-д бичигдэх болтугай. Гиннесийн номд ч бараадахгүй байх. Засгийн газрыг, тэр нэг Ёндон хэмээх сайдыг, салбарын яамыг нь буруутгах, шийтгэл оноолгох донд монголчууд түймрийн гал шиг л автчихсан яваа. Уур бухимдал, цаг нар, түгжрэл, хараал ерөөл… Дэлбэрэх нь ээ!

Монголын боловсролд заавал хийх ёстой шинэчлэлүүд

Moнголын ѳнѳѳгийн нийгэмд болоод дэлхийн хаана ч ажиллаж амьдрах чадвартай зѳв бие хүнийг тѳлѳвшүүлэх нь суурь боловсролын үндсэн зорилт мѳн. Нийтээр дагаж мѳрдѳх учиртай “Үндсэн хууль”-даа суурь боловсролыг үнэ тѳлбѳргүй олгохоор заасан байгаа.

Автозамын түгжрэлд нийтийн тээврийн нөлөө

Бараг 400 000 орчим тээврийн хэрэгслэл холхиж байдаг Улаанбаатар хотод замын түгжрэл асуулт дагуусан асуудал болоод удаж буй. Замаа ѳргѳтгѳх, метро болон дүүжин тээвэр гэх их мѳнгѳ шаардах тѳслүүд ярих хэдий ч одоогийн бодит нѳхцѳл байдлуудаа ѳѳрчлѳн сайжруулах талаар хэн ч ярихгүй юм. Байдлууд ямар байна вэ?

Барууны нандин хэмээх дээдийн шүтээн

Монгол нутгийн буян барагдахгүй гэх хуучны сайхан үг байдаг. Эцэг өвгөд маань эрт цагаас хангай дэлхий, амин байгалиа дээдлэн сүслэж, яндашгүй их баялагийг нь үр хойчдоо өвлүүлэн үлдээх чин сэтгэлийн нэгэн үзүүрт ийм үг гарсан байлтай. Энэ зэрэгцээ Монгол нутгийн буян заяаг дааж авч явдаг онгод сахиус, шүтээн олон байдаг гэдгийг он цагийн уртаас мэдэх өвгөд хөгшидөөс эхлүүлээд хутагт хувилгаадууд, бөө, зайран, гүртэнгүүд хүртэл хэлдэг байв. Тэр олон сахиус, шүтээний аргамж үзүүрт Монгол зон олны заяа буян торгоогдож ирсэн байж ч болно. Харин өнөөдөр бид дөнгөж сайхан цагийн нүүр үзэх тухай сураг сонсож эхлэхтэйгээ зэрэг газрын хэвлийг хөндөж, ухаж уудалж болох бүхнээ дэлгээд унав. Гэтэл энэ бүхний гэмийг Монгол нутгийн буян заяа дааж авч гарч дөнгөх болов уу.

Б.Бат-Эрдэнэ аваргын тогтоосон таван дээд амжилт

Монгол түмний уламжлалт Цагаан сарын баярт зориулсан үндэсний бөхийн барилдааныг 1963 оноос хойш тасралтгүй зохион байгуулжээ. Энэ жил 55 дахь жилтэйгээ золгож буй Улсын баяр наадмын дараа орох чансаа өндөр барилдааны сонин хачнаас хүргэе. Дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ 13 удаа түрүүлж дээд амжилт тогтоожээ. Алдарт хоёр Мөнх аварга 22 насандаа заан цолтойдоо түрүүлж байв. Энэ нь хамгийн залуудаа түрүүлсэн амжилт юм. Улсын аварга Хадбаатар гурван удаа түрүүлэхдээ Ишгэн, Цэрэнтогтох, Долгорсүрэн нарын Өвөрхангайн бөхчүүдийн үзүүр түрүүнд орхиж байв. Дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ 15 жил дараалан их шөвөгт шалгарч дээд амжилт тогтоожээ. /1988-2002/ Х.Баянмөнх 8, О.Балжинням Д.Сумъябазар нар 7, Ж.Мөнхбат Д.Мөнх-Эрдэнэ нар 6, Д.Цэрэнтогтох А.Сүхбат нар 5 жил дараалан их шөвөгт шалгарч байв.

Эрдэнэт малаа бид бог, бод хэмээн нэрлэдгийн учир

Таван хушуу малаа хөлийн урт богиноор нь бог, бодоор ангилдаг нь маллах арга технологоос урган гарсан байна. Бодыг ухаанаар, богыг дагаж малладаг нь таван төрлийн малыг нэгэн зэрэг өдөр шөнө гүй маллаж өсгөнө гэдэг суурин соёл иргэншилтэй хүний ой ухаанд үл багтана.

Монголчууд юм үзээгүй нь үнэн ш дээ...

Хүн гэдэг чинь орчноо дагаад боловсон болдог учиртай. Орчноо дагаад сэтгэл санаа ч гэсэн дээрдэнэ. Ядууралтай ганцхан халамж өгч тэмцэхгүй ээ. Эхлээд орчныг нь бас сэтгэлгээг нь өөрчлөх хэрэгтэй болов уу.

Олон нийтийг хүссэнээрээ удирдах аргууд

Массын сэтгэхүйд нөлөөлөх хамгийн энгийн бөгөөд үр дүнтэй арга бол улс нийгэмд тулгарч буй ноцтой асуудлууд, мөн төр засгийн зүгээс гаргаж буй шийдвэрүүдээс массын анхаарлыг холдуулах явдал. Ард иргэдэд төр засгаас хэрэгжүүлж буй төлөвлөгөөт ажлуудын нарийн учрыг ухаж бодох сэхээ өгөхгүйн тулд тэднийг ач холбогдол багататай, хий хоосон мэдээ мэдээллээр тасралтгүй “бөмбөгддөг” бөгөөд энэ ажилдаа олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийг түлхүү ашигладаг бна. Энэ арга нь хүмүүсийн сэтгэл зүй, орчин цагийн гүн ухаан, эдийн засаг, сүүлийн үеийн дэвшилтэт технологи зэрэг чухал салбаруудын талаар олж мэдэх боломжийг нь хязгаарлаж... шоу-бизнес болон спортын мэдээ, олон арван ангит савангийн дуурь зэргийг чөлөөтэй үзэх боломжийг нээж өгдөг аж.

Нөгөө гурав

Төрт ёсны сонгууль эхлээд хэд хонолоо, түмнээрээ морьд эргэхийг хүлээсэн хүүхэд шиг л байн байн саравчлаад, баруун зүүнгүй харуулдаад, өнөө гурвыгаа өнжин сонжиж, хонон сураглаад удлаа.

Хөгжмийн хосгүй авьяастай бяцхан Моцарт

XVIII зууны хүн төрөлхтний гайхамшиг болсон Моцартын амьдрал, адал явдалт дурсамжууд нь өнөөгийн бидний үед түүх болжээ. Австрийн хөгжмийн суут зохиолч Моцартын хөгжмийг хаврын урь, нарны гэрэл, залуу нас, гэгээн сайхан болгонтой зүйрлэх нь олон байдаг.

Ѳѳрийн бодлоо бусдад бүү тулгаж бай

Хэрвээ чи ѳѳрийн санаа бодлоо бусдад хүчээр тулгаж байгаа бол хүчирхийлэл. Та бод доо. Бусдын санаа бодол танд таалагдахгүй байгаа бол, таны санаа бодол бусдад таалагдана гэж яагаад бодож байгаа юм бол? Хүн хүний бодол санааны багтаамж ѳѳр ѳѳр. Алдсан алдааны сургамж хийгээд олсон онооны хязгаар бүхнийг харьцуулах аргагүй. Хэрвээ маш тайвнаар анзаарах ахул хүн бүхэн энэ ертѳнцѳд заяагдсан хувь тавилан, оногдсон үүргээрээ амьдарч байгаа гэдгийг мэдрэх болно.

Монгол орны хамгийн том 10 нуур

Аялал жуулчлал, амралт зугаалгын улирал дөхөж буйтай холбоотойгоор аялагч та бүхний мэдлэгийн санд дусал нэмэр болгох үүднээс “Монгол орны байгаль”-ийн талаарх товч мэдээллийг цувралаар хүргэж байна.

Төрсний дараах гам барих монгол ёс

Монголчууд эх хүнийг амаржингуут шөл уулгахаар зүслэсэн хонио гаргадаг байжээ. Шөл уулгах гэдэг бол амаржсан эхийг богино хугацаанд биеийг нь нөхөн тэнхрүүлэх, шинээр мэндэлсэн хүүхдийг эрүүл чийрэг, эсэн мэнд бойжуулах эхлэлийг тавьсан МОНГОЛ арга юм.

Амьдралдаа дор хаяж нэг удаа уншсан байх ёстой 200 шилдэг ном

Бидний ихэнхид хэд ч уншсан дахин хуудсыг нь сөхөх дуртай, хайрлан дурлаж уншдаг ном зохиол гэж байдаг. Түүнчлэн шинээр хэвлэгдэн гарч буй бүтээлүүдийн хажуугаар чимээгүй өнгөрнө гэдэг байж боломгүй хэрэг мэт. Номонд дурлагч хэн бүхэнд хэрэгтэй,хэн бүхний уншвал зохих ёстой 200 шилдэг бүтээлийг BBC нэрлэжээ.

Чихэрлэг, хийжүүлсэн ундааны хэрэглээ, эрүүл мэндэд үзүүлэх сөрөг нөлөө

Монгол улсын хүн амын дунд таргалалтын тархалт 2010-аас 2017 оны хооронд хоёр дахин, 7-11 настай хүүхдийн дунд долоо дахин нэмэгдсэн судалгаа байгаа нь таргалалтын эсрэг арга хэмжээ авах зайлшгүй шаардлага байгааг харуулж байна. Таргалалтад хамгийн их нөлөө үзүүлж байгаа чихэр агуулсан ундааны хэрэглээний талаар энэ удаад мэдээлэл өгөхийг хүслээ. Хүүхэд болгоны уух дуртай, хүүхдүүдээ баярлуулах гэж, аргадах гэж аав, ээж бидний авч өгдөг чихэрлэг ундааны мөн чанарын талаар мэдээлэл бага байдаг учраас мэдлэг бидэнд хомс байдаг.

Хос хэлтэн монгол болох бэлээхэн жор

Эцэст нь монголынхоо эрх баригчид ба улс төрчид, сэхээтнүүдэд (ялангуяа бизнесийнхэнд) хандаж Ли Куан Юг эшлэе. Тэрээр ийн хэлжээ: – Туршлагаасаа харахад нэг хэлтэй улс үндэстэн бусдыг сохроор дагаж, туйлшрах илүү магадлалтай. Яагаад гэвэл тэд ертөнцийг ердөө нэг нүдээрээ хардаг. Тэгвэл хос хэлтэй болсноороо хүн илүү тэнцвэртэйүзэл бодолтой, мөн нээлттэй хүн болж төлөвшинө!

Дутуу нойртой явах нь ямар уршигт хүргэдэг вэ?

Орчин үеийн өндөр хурдтай хэмнэлд унтаж нойр авах нь зүгээр нэг залхуурч хэвтэхийн нэр биш, ажлын хүнд өдрийн дараа хүч чадлаа нөхөн сэргээх гарцаагүй шаардлага болон хувирчээ. Цаг хугацаа гэгч зүйлийг аль болох ашигтай зарцуулахыг хүн бүр эрмэлздэг болж. Боломжоороо их унтаж, сайн амрах нь зүйтэй гэдгийг онолын хувьд бүгд мэддэг ч, хэрэгтэй болон заримдаа онцын хэрэггүй зүйл оролдсоор нойрсох цагаа хасч багасгах явдал улам бүр нэмэгдсээр байна. Ийм бодлогогүй явдлын үр дагавар санаанд оромгүй муу байж болохыг анхааралдаа аваарай!

Олон оньсого

Тайлагдаагүй нууцуудаа заримдаа бид "оньсого" хэмээнэ нэрлэнэ. Таахын тулд зөндөө таавар дэвшүүлэх бөгөөд хамгийн оновчтой үндэслэл сайтай мэт санагдсаныг нь онол хэмээнэ. Тэгээд онолоо баримт, судалгаа түшиглэн, системчилэхээ шинжлэх ухаан хэмээгээд тааж чадсан оньсогоо нээлт гэж зарладаг билээ.

Нэр хийгээд нэрийн системийн тухай

Оросын албан хэллэг болон уран зохиол уншихад орос хүний нэр их түвэгтэй. Ямар ч гэсэн Лев Толстойн алдарт “Дайн ба энх” романы 2 гол баатраар жишээ авъя. Граф Пьер Петр Кириллович Безухов-ыг зохиолч нэг хэсэг Пьер гэж явна. Тэгснээ Петр Кирилович гэж дуудна, тэгснээ залуу Безухов гэнэ. Харин нөгөө баатрын бүтэн нэр нь Гүн Николай Андреевич Болконский. Зохиолч гүн Болконский гэж явна. Тэгснээ Николай гэж дуудна. Дараа нь Николай Андреевич гэнэ. Энэ романд өөр олон Николай гарах ба энэ нь “холилдоод” үнэхээр зовлонтой. Хүний нэрийг ингэж янз бүрээр дуудаж хэрэглэх нь монгол хүнд их зовлонтой, үгүй ядаж тогтооход түвэгтэй.

Олойр оломгүй ертөнц гэдэг таагдашгүй, тайлагдашгүй

Хаврын дунд сар гарсан болохоор цас орсон ч, цаанаа дулаахан, хөлөөр нэг шар усны уруй урсана. Энэ гуравдугаар сард ертөнц дахинаа дуулиан шуугиантайхан эхлээд, өдөр хоног ч бас л шар усны уруйн шиг урсан урсан өнгөрч байна.

Нийтлэл


Ярилцлага


Entertainment

Шар мэдээ